Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Sanayi Sektörünün Rekabetçiliği Üzerindeki Etkisi: Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinin Karşılaştırmalı Analizi

Özet

Avrupa Birliği (AB), ekonomik büyümeyi karbonsuzlaştırmak, yeşil ekonomik dönüşümü gerçekleştirmek ve firmaların rekabet gücünü korumak için Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması'nı (CBAM) uygulamaya koydu. CBAM kapsamında, AB'ye ihracat yapan şirketler, ürünlerinin karbon emisyonları ile orantılı maliyetlere katlanacak ve gümrük vergisine benzer bir vergiye tabi olacaklardır. AB'ye ihracat yapan firmaların rekabet gücünün, sera gazı emisyonlarının ek maliyetinden olumsuz etkileneceği tahmin edilmektedir. Bu çalışma, CBAM nedeniyle Türk sanayi sektörü için potansiyel karbon emisyon maliyetlerini hesaplamayı ve bunun AB ülkeleri karşısında sektörün rekabet gücü üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada, 2015-2020 yıllarına ait Eurostat veritabanındaki dış ticaret verileri ve OECD veritabanındaki ihraç ürünlerindeki gömülü emisyon verileri kullanılmıştır. Metodoloji, ortaya çıkan karşılaştırmalı üstünlük (RCA) yöntemi ve AB yasal düzenlemelerine dayandırılmıştır. CBAM öncesi ve sonrası Türkiye sanayi sektörünün RCA endekslerini AB ülkeleriyle karşılaştırarak hesapladık. Ayrıca, CBAM nedeniyle Türkiye sanayi sektörünün maruz kalabileceği karbon maliyetinin vergi eşdeğerini de tahmin ettik. Sonuç olarak, bulgularımız Türkiye sanayi sektörünün CBAM nedeniyle 3,539 milyar avro karbon maliyeti ile karşı karşıya kalabileceğini ve bunun vergilerde %8,7'ye denk geldiğini göstermektedir.

The Impact of The Carbon Border Adjustment Mechanism on the Competitiveness of the Industrial Sector: Comparative Analysis of Türkiye and European Union Countries

Abstract

The European Union (EU) introduced the Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) to decarbonize economic growth, realize a green economic transformation, and preserve the competitiveness of firms. Under the CBAM, companies exporting to the EU will incur costs proportional to their products' carbon emissions and will be subject to a tax similar to a tariff. It is estimated that the competitiveness of firms exporting to the EU will be negatively impacted by the additional cost of greenhouse gas emissions. This study aims to calculate the potential carbon emission costs for the Turkish industrial sector due to CBAM and determine its impact on the sector's competitiveness against EU countries. This study used foreign trade data from the Eurostat database from 2015 to 2020 and data on embedded emissions in export products from the OECD database. The methodology was based on the revealed comparative advantage (RCA) method and EU legal regulations. We calculated and compared the RCA indexes of Turkey's industrial sector before and after CBAM with those of EU countries. We also estimated the tax equivalent of the carbon cost that Turkey's industrial sector might incur due to CBAM. Consequently, our findings show that the Turkish industry sector may incur a carbon cost of €3.539 billion due to CBAM, equivalent to 8.7% in taxes.

Dr. Burak Beder (Doğuş University, Istanbul, Türkiye)
0000-0002-6551-9415  bbeder@dogus.edu.tr

Submitted on: 2025-08-01 Accepted on: 2025-08-23

Year:2026 - Volume:5 Issue:1 Pages: 37-46

DOI: https://doi.org/10.36880/J05.1.0148

Download as PDF

APA style citation: Beder, B. (2026). Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Sanayi Sektörünün Rekabetçiliği Üzerindeki Etkisi: Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinin Karşılaştırmalı Analizi . Avrasya Ekonomileri Dergisi, 5(1), 37-46.

References

• Acar, S., Aşıcı, A. A., & Yeldan, A. E. (2022). Potential effects of the EU’s carbon border adjustment mechanism on the Turkish economy. Environment, Development and Sustainability, 24, 8162–8194. https://doi.org/10.1007/s10668-021-01779-1
• Aşıcı, A. A. (2021). Türkiye ekonomisinin sera gazı kırılganlığı (İstanbul Politikalar Merkezi & Mercator politika notu).
• Balassa, B. (1965). Trade liberalization and “revealed” comparative advantage. The Manchester School of Economic and Social Studies, 33(2), 99–123. https://doi.org/10.1111/j.1467-9957.1965.tb00050.x
• Beder, B. (2024). Sınırda karbon düzenlemesinin Türkiye ana metaller sektörünün rekabetçiliği üzerindeki etkisi: Türkiye–AB ülkeleri kapsamında analiz. Akademik Hassasiyetler, 11(25), 212–236.
• Coxhead, I. (2007). A new resource curse? Impacts of China’s boom on comparative advantage and resource dependence in Southeast Asia. World Development, 35(7), 1099–1119. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2006.10.012
• Erkan, B. (2012). Ülkelerin karşılaştırmalı ihracat performanslarının açıklanmış karşılaştırmalı üstünlük katsayılarının belirlenmesi: Türkiye–Suriye örneği. Uluslararası Yönetim, İktisat ve İşletme Dergisi, 8(15), 195–218.
• European Commission (2019). The European Green Deal (COM(2019) 640 final). Brussels, Belgium.
• European Commission (2020). Stepping up Europe’s 2030 climate ambition: Investing in a climate-neutral future for the benefit of our people (COM(2020) 562 final). Brussels, Belgium.
• European Commission (2021). “Fit for 55”: Delivering the EU’s 2030 climate target on the way to climate neutrality (COM(2021) 550 final). Brussels, Belgium.
• European Parliament (2021). European Parliament resolution of 10 March 2021 towards a WTO compatible EU carbon border adjustment mechanism (2020/2043(INI)).
• Eurostat (2022). European business statistics compilers’ manual for international trade in goods statistics – Trade by enterprise characteristics. Publications Office of the European Union.
• Koç, B. E., & Kaynak, S. (2023). Sınırda karbon düzenleme mekanizmasının Türkiye–AB-27 dış ticaret ilişkisi üzerine olası etkisi. Verimlilik Dergisi, 57(2), 273–288. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1166045
• Long, I., Inclan, C., Conway, D., Mikolajczyk, S., Voyvoda, E., Yeldan, E., Aşıcı, A. A., & Mert, E. (2023). Potential impact of the carbon border adjustment mechanism on the Turkish economy: Quantification of the economic impact and review of climate policy response options (European Bank for Reconstruction and Development; Republic of Türkiye Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change).
• Regulation (EU) 2023/956 of the European Parliament and of the Council of 10 May 2023 establishing a carbon border adjustment mechanism. (2023). Official Journal of the European Union, L 130.
• Serin, V., & Civan, A. (2008). Revealed comparative advantage and competitiveness: A case study for Turkey towards the EU. Journal of Economic and Social Research, 10(2), 25–41.
• Simola, H. (2021). CBAM! Assessing potential costs of the EU carbon border adjustment mechanism for emerging economies (BOFIT Policy Brief No. 10/2021). Bank of Finland Institute for Economies in Transition (BOFIT).
• The International Emissions Trading Association (2023). GHG market sentiment survey 2023 (18th ed.).
• Topcu, B. A., & Kılavuz, E. (2012). Revealed comparative advantage and competitiveness of the Turkish manufacturing sector in the European market. International Journal of Economics and Finance Studies, 4(2), 21–35.
• Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı (2023, June 21). AB sınırda karbon düzenleme mekanizması geçiş dönemi uygulaması [PowerPoint sunumu].
• UNCTAD (2021). A European Union carbon border adjustment mechanism: Implications for developing countries. United Nations Conference on Trade and Development.
• Utkulu, U., & Seymen, D. (2004, September 9–11). Revealed comparative advantage and competitiveness: Evidence for Turkey vis-à-vis the EU-15 [Conference presentation]. The European Trade Study Group 6th Annual Conference (ETSG 2004), Nottingham, United Kingdom.
• Yeats, A. J. (1985). On the appropriate interpretation of the revealed comparative advantage index: Implications of a methodology based on industry sector analysis. Weltwirtschaftliches Archiv, 121(1), 61–73.
• Yeldan, E., Acar, S., & Aşıcı, A. A. (2020). Ekonomik göstergeler merceğinde yeni iklim rejimi (TÜSİAD raporu).